Bahçıvan Grup
Aysun TEKEŞ YÜKSELBeslenmeYAŞAM

Karbonhidrat Almadan, Sadece Yağ Ve Proteinle Yapılan KETOJENİK DİYET Nedir?

Bu yazımda son dönemde popülaritesi artan, aslında çok eskiye dayalı bir diyet olan ketojenik diyetten bahsetmek istiyorum.

Kısaca KETO diyeti olarak bilinen bu diyet, sağlık için artıları ve eksileri göz önüne alındığında hekimler ve beslenme uzmanları tarafından beğenilen ve önerilen bir diyet midir? Faydaları ve zararları nelerdir?

Bazı hastalıkların tedavisi ya da gerilemesinde son derece sağlıklı ve işe yarar bir diyet olan Keto diyeti ne yazık ki bazı olumsuzluklarda içermekte. Hadi beraber bakalım, faydaları ve zararları ile ketojenik diyet neymiş…

Bu diyette amaç; vücudun enerji kaynağı olarak kullandığı karbonhidratları almayarak enerjiyi yağdan ve proteinden sağlamak. Böylece yağ yakılacak ve hızlı bir kilo kaybı gerçekleşecektir. Peki karbonhidrat alımı sınırlandığında neler olacak?

Vücut enerji sağlamak için karbobhidratları direk kullanabilirken, yağları kullanamaz. Bu yüzden karaciğerin önce yağları parçalayıp, keton adı verilen maddelere çevirmesi gerekmektedir. Bunu sağlamak için vücut “ketozis” denilen bir biyolojik duruma girer. Bu durumda karbonhidrat alımı sınırlı olduğundan kandaki şeker düşmüş, vücut enerji sağlamak için yağların kapısını çalmıştır. Yağlar karaciğerin salgıladığı enzimlerle parçalanıp, ketonlar oluşmuş, yakıt kaynağı olarak bu oluşan ketonlar kullanılmaya başlanmıştır. Kan şekerinin yükselmemesi insülin salgısını ve şeker düzeyini dengede tutarak açlık hissetme süresini uzatmıştır. Ayrıca yağ alımı sınırlı olmadığından, yağların uzun süre tok tutma ve enerji verici özelliği kullanılarak tokluk süresi uzamıştır. Yeni enerji kaynağı olan ketonlar karbonhidratı kullanıp, yağı enerji kaynağı olarak kullanamayan beyin tarafından da kullanılabilmektedir. Bu da beyne yüksek konsantrasyon gücü vermektedir. Buraya kadar her şey çok sağlıklı ve güzel. Tip 2 diyabet, kroner sorunlar, alzheimer ve epilepsi tedavisinde olumlu sonuçlar doğuran ve hızlı kilo vermek için önerilen bu diyetin gelelim olumsuzluklarına…

Beyin tarafından enerji kaynağı olarak kullanılabilen ketonlar ne yazık ki uzun vade de kullanılamayıp, sorunlara yol açmaktadır. Ayrıca karbonhidrat sınırlandırması başka olumsuzlukları da beraberinde getirmektedir. Bu yüzden ketozis durumu uzun sürdürülmemelidir. Ketojen diyet mutlaka bir doktor ya da beslenme uzmanı gözetiminde uygulanmalıdır.

Vücudun enerji kaynağının değiştirilmesinin neden olabileceği olası sorunlar neler mi?

  • Yağı parçalayarak, keton oluşumunda etkili olan karaciğere çok yüklenildiğinden karaciğer sorunları çıkabilir.
  • Bazı besinlerin alınmamasından kaynaklı vitamin ve mineral eksikliği görülebilir.
  • Yağ alımı da yeterli olmazsa enerji ihtiyacını proteinden karşılayan vücutta kas erimeleri görülebilir.
  • Yağ yakımı hızlansa da büyüme, gelişme ve metabolizma hızı yavaşlar.
  • Yavaşlayan metabolizma bundan sonra normal beslenmeye geçtiğinde çok daha fazla kilo alacaktır.
  • Karbonhidrat alımını kısarken lifli gıda alımı da azaltılırsa barsak sorunları yaşanabilir.
  • Yağ tüketimine pek sınırlama getirmeyen bu diyeti uygularken kullanılacak yağ bitkisel özellikle bir önceki yazımızda özelliklerinden bahsettiğimiz zeytinyağı tercih edilmelidir ki; kolesterol artışı ve kalp damar sorunlarına neden olmasın.

Ketojenik diyetin, başka bir dezavantajı ise uygulanabilirliği zordur ve ketozise girememe ya da sürekli girip çıkma durumları da riskler doğurabilmektedir. Bu yüzden mutlaka uzman kontrolünde ve gerekli süre boyunca yapılmalıdır. Devamlılığı ve uygulanabilirliği zor olan bu diyette kilo vermek kolay ve hızlı olsa da verilen kiloların geri alımı ne yazık ki mümkün ve daha hızlı olmaktadır. Sağlık sorunları nedeni ile acil verilmesi gereken kilolarda geçici bir ilkyardım çözümü olarak değerlendirilebilir.

Ketojenik diyetin olumlu ve olumsuz yönlerinden kısaca bahsettik. Artı ve eksilerinin, gerekliliğinin ve devamlılığını iyi değerlendirilip, uzman kontrolünde uygulanması gereken bir diyet olan ketojenik diyetin uygulanması durumunda vitamin ve mineral desteği de ihmal edilmemelidir.

Aysun TEKEŞ TÜKSEL

Gıda Müh/Holistik Beslenme Koçu

İnstagram: @hedef_sagliksa 

Yazar: aysuntekesyuksel@gmail.com

Editör: editor@objedergi.com

KAYNAK

  1. Iris Shai, R.D. et al. Weight Loss with a Low-Carbohydrate, Mediterranean, or Low-Fat Diet. July 17, 2008 N Engl J Med 2008; 359:229-241.
  2. Lydia A. Bazzano, MD et al. Effects of Low-Carbohydrate and Low-Fat Diets: A Randomized Trial. Ann Intern Med. 2014;161(5):309-318.
  3. O’Neill B, Raggi P. The ketogenic diet: Pros and cons. Atherosclerosis. 2020 Jan;292:119-126. doi: 10.1016/j.atherosclerosis.2019.11.021. Epub 2019 Nov 28. PMID: 31805451.

İlgili Makaleler

İçeriğe yorumunuzu yazabilirsiniz.

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: