Bahçıvan Grup
Aysun TEKEŞ YÜKSELBeslenmeYAŞAM

Glutensiz Diyete Başlamadan Önce Bilmeniz Gereken 3 Şey

Kilo Kaybı Diyetlerinde Glutensiz Beslenmenin Vücuda Etkileri

Gluten, glutenin ve gliadin adındaki iki ana proteinden oluşan bir protein grubudur. Arpa, buğday, çavdar gibi tahılllarda bulunan gluten; hamura elastiklik ve kıvam veren maddedir. Suyla temas ettiğinde yapışkan ve esnek bir hale gelen bu madde, hamurun mayalanmasını ve pişme sırasında kabarmasını sağlar. Glutenin içinde yer alan gliadin, sindirimi zor bir proteindir ve bu yüzden sindirim sistemi ile yakından ilişkilidir.

Çölyak hastaları, buğday alerjisi, gluten enteropatisi ve gluten intoleransı olanlar glutensiz diyet uygulamalıdır.

Son yıllarda bu rahatsızlığa sahip kişilerin beslenmesini kolaylaştırmak amaçlı glutensiz sanayi ürünleri artmıştır. Buna bağlı olarak, kilo kaybı amaçlı diyetlerde glutensiz beslenme diyetleri uygulanır olmuştur.

Peki ne kadar doğru ve uygulanılabilir bir yaklaşımdır bu?

Gluten de bulunan gliadin, kan basıncı ve bağışıklık sistemi üzerinde pozitif etkilere sahip bir proteindir. Ayrıca, ·Amerikan Kalp Birliğinin Mart 2017’de sunduğu bir araştırmada; glutensiz diyetlerin şeker hastalığı riskini arttırdığı bildirilmiştir. Glutence zengin gıdaların, barsak florasını yararlı kolon bakterilerince zenginleştirip, kanserler, inflamatuar durumlar ve kardiyovasküler hastalıklardan koruyabileceğine dair bilimsel kanıtlar vardır.

Gluten enteropatisi olan bireylerde gluten, ince bağırsakların inflamasyonuna sebep olmaktadır. Bu kişilerde sinir sistemi ve gastrointestinal sisteminde olumsuz seyirler gözlenmektedir. Bu durumda tek çözüm, kişinin hayat boyu glutensiz diyetle beslenmesidir. Glutensiz diyet tedavisi ile bozulmuş barsak dokusu düzenlenirken, besin ögesi kayıpları önlenmektedir. Glutensiz beslenme diyeti, gluten intoleransı dışında, uzun süren ishal, şişkinlik durumunda, nörolojik ve dermatolojik hastalıkların tedavisinde, insülin direnci, Tip-1 diyabet ve ağırlık kaybı gibi birçok durumda bireylerce uygulanmaktadır.

Glutensiz diyet uygulandığında en çok dikkat edilmesi gereken nokta;

1) Vitamin – Mineral Eksikliği Takviye

Tahıl grubunda yüksek miktarda bulunan demir (Fe), kalsiyum (Ca), B grubu vitaminleri (tiamin B1, riboflavin B2)’nin başka gıdalardan teminine özen gösterilmesidir. Aksi taktirde, bu vitamin ve minerallerin eksikliğinin yol açtığı osteoporoz, anemi ve sinir sistemi rahatsızlıklarının görülme riski artacaktır. Glutensiz diyetlerde tahıl alınmadığından, mineral ve vitamin alımında olduğu gibi lif alımında da eksiklik söz konusu olmaktadır. Dengeli beslenmenin sürdürülebilirliği için glutensiz diyetlerde alınması gereken başlıca tahıllardan kısaca bahsedelim.

TEFF: Özellikle demir (Fe), kalsiyum (Ca) gibi elzem minerallerce zengin olan bu tahıl, beyazdan siyaha birçok renkte olabilir.

FONİO: Besin içeriği ve tok tutma özelliği oldukça yüksek lezzetli bir tahıldır.

MİLLET: Yapı ve görünüş olarak mısırla çok benzerlik gösterir.

KARABUĞDAY: Anavatanı Çin olsa da birçok ülkede ulaşılabilirliği yüksektir. Zengin besin öğesi içeriği bulunur ve lezzetlidir.

KİNOA: Demir (Fe), kalsiyum (Ca)ve lif yönünden zengin ve besleyicidir.

Glutensiz diyetler, mutlaka besin öğesi bakımından zengin olan bu tahıllarla zenginleştirilmelidir.

Glutensiz diyetler, düşük glisemik indekse ve sodyum (Na) içeriğine sahip, yüksek protein ve lif kaynağı olan, yağ içermeyen kuru baklagiller tarafından da mutlaka desteklenmelidir. Kurubaklagiller, gluten içeren tahılların diyetten çıkarılması ile oluşan lif ve bazı vitamin, mineral maddeleri açığını kapatmak için güçlü destekleyicilerdir.

2) Düşük Lif – Protein Alımını Dengelemek

Gelelim ağırlık kaybı amaçlı yapılan diyetlerde sıfır gluten beslenmeye…

Bu diyetlerde ağırlık kaybına neden olan gluten eksikliği değildir. Kalori azalmasıdır. Yanlış diyet uygulandığında, glutensiz diyet ağırlık kaybı yerine ağırlık artışına neden olabilir. Glutensiz ürünlerin ağırlık artışına sebep olmasının en önemli sebebi daha düşük lif, protein içermesinin yanında daha fazla yağ içeriği olması ve lif-protein az oluşundan kaynaklı tokluk süresinin kısalmasındandır. Sağlıklı bireylerde glutensiz diyet uygulamaları için olumlu bir sonuç henüz bulunmamıştır. Buğday proteininin kolesterol ve kan basıncını düşürücü etkisi ve buğdaysız diyette barsak florasındaki yararlı mikroorganizmaların azalması unsurları göz önünde bulundurulduğunda; hekimlerin ve beslenme uzmanlarının ortak kanısı glutensiz diyetin; gluten enteropatisi ya da gluten alerjisi olan kişilerce uygulanmasıdır.

3) Glutensiz Ürünlere Ulaşmak

Bir başka konu; glutenin sanayide bağlayıcılık, kıvam vericilik ve mayalanmaya yardımcı etkisinden faydalanılmaktadır. Glutensiz ürünler hem kıvam ve lezzet bakımından alışılandan farklı hem de daha maliyetli olduğundan, ulaşılabilirliği eskiye nazaran artmış olsa da kısmen daha kısıtlıdır.

Sonuç olarak; gluten tüketilen  diyetlerde ,

  • Demir · Kalsiyum · Folik asit · Riboflavin · Tiamin · Niasin · Çinko maddelerinin eksikliği daha az görülmektedir. Sağlıklı bireylerin, kilo kaybı için; glutensiz diyet değil de kalori kontrollü diyetleri tercih etmeleri önerilmektedir.

Aysun TEKEŞ YÜKSEL

Gıda Müh./Holistik Beslenme Koçu

Sorular ve yorumlarınızı sayfanın altındaki iletişim kutusundan bize kolayca iletebilirsiniz.

Sitemize e-posta ile kayıt olarak bildirim alabilir, yeni yayınlanan makaleleri e-posta hesabınızdan takip edebilirsiniz.

İletişim için:

İnstagram: @hedef_sagliksa 

Yazar: aysuntekesyuksel@gmail.com

Editör: editor@objedergi.com

KAYNAK

Hıdımoğlu, Özge Pınar. Yetişkin bireylerde glutensiz beslenmenin ağırlık kaybındaki rolünün saptanması. Diss. 2016.

İlgili Makaleler

İçeriğe yorumunuzu yazabilirsiniz.

Başa dön tuşu
%d blogcu bunu beğendi: